Prawo jazdy na automacie, manual po szkoleniu. Unia już zdecydowała — Polska może to zrobić wcześniej

Kto dziś zda egzamin na prawo jazdy samochodem z automatyczną skrzynią biegów, dostaje w dokumencie kod 78 i może prowadzić wyłącznie „automaty”. Żeby jeździć autem ze sprzęgłem, musi jeszcze raz zdać egzamin praktyczny. Nowa dyrektywa unijna to zmienia: wystarczy szkolenie w szkole jazdy. Francja i Niemcy stosują takie rozwiązanie od lat. Polska może je wprowadzić już w ustawie, nad którą właśnie pracuje rząd.

Jak jest dziś

W Polsce kod 78 wynika z wyniku egzaminu. Egzamin zdany pojazdem z automatyczną skrzynią biegów oznacza wpis kodu 78, a jedyną drogą do jego usunięcia jest kolejny egzamin praktyczny — tym razem samochodem z manualną skrzynią. Ministerstwo Infrastruktury potwierdza w odpowiedzi na interpelację nr 19179, że wynika to z obowiązującej dziś dyrektywy 2006/126/WE, która wiąże uprawnienie do jazdy „manualem” z egzaminem na takim pojeździe.

W praktyce wielu kandydatów, nawet jeśli wolałoby uczyć się na automacie, wybiera manual „na wszelki wypadek”, żeby nie zdawać egzaminu drugi raz.

Co zmienia dyrektywa 2025/2205

Nowa dyrektywa w sprawie praw jazdy, (UE) 2025/2205, weszła w życie 25 listopada 2025 r. Państwa członkowskie muszą przyjąć przepisy do 26 listopada 2028 r., a stosować je od 26 listopada 2029 r. Dyrektywa utrzymuje kod 78, ale pozwala go nie wpisywać albo usunąć po specjalnym szkoleniu lub egzaminie — dla kategorii A1, A2, A, B1, B i BE. Szkolenie może odbyć się przed egzaminem na automacie albo po nim. Według Ministerstwa Infrastruktury nie może trwać krócej niż 7 godzin, a wybór wariantu należy do państwa.

Jak to działa we Francji i w Niemczech

• Francja (od 2017 r.). Kod 78 znosi szkolenie w szkole jazdy, bez egzaminu przed inspektorem. Trwa co najmniej 7 godzin w dwóch częściach; druga, minimum 5-godzinna, odbywa się w zróżnicowanym ruchu. Od 1 marca 2024 r. do 2 godzin można zrealizować na symulatorze. Szkolenie jest dostępne dopiero po uzyskaniu prawa jazdy. Kurs podstawowy na automacie obejmuje 13 godzin zamiast 20. W 2023 r. szkolenie przeszło 28% posiadaczy prawa jazdy z kodem 78.
• Niemcy (od 1 kwietnia 2021 r.). Wystarczy zaświadczenie szkoły jazdy o umiejętności prowadzenia pojazdu z manualną skrzynią, po co najmniej 10 jednostkach szkoleniowych po 45 minut. Szkolenie można odbyć w trakcie kursu albo już po uzyskaniu prawa jazdy z kodem 78.

Oba kraje wprowadziły te rozwiązania jeszcze pod rządami poprzedniej dyrektywy. To dowód, że da się to zrobić wcześniej niż w 2029 r.

Dlaczego to ma sens w Polsce

• Samochody elektryczne mają wyłącznie automat. Coraz więcej kierowców nigdy nie będzie potrzebowało sprzęgła — a ci, którzy będą, nauczą się go w kilka godzin.
• Egzamin może skupić się na tym, co ważne. Na automacie kandydat nie walczy ze sprzęgłem, tylko obserwuje ruch, pieszych i rowerzystów. To ten sam kierunek, w którym idzie projektowana likwidacja placu manewrowego na egzaminie kategorii B.
• Mniej powtórnych egzaminów w WORD. Każdy kandydat, który zamiast drugiego egzaminu odbywa szkolenie, zwalnia termin dla innych.
• Wybór należy do kierowcy. Kto chce jeździć tylko automatem — nic nie musi. Kto potrzebuje manuala — kończy krótkie szkolenie, a nie zaczyna egzaminów od nowa.

Kiedy w Polsce?

Ministerstwo Infrastruktury informuje, że nie prowadzi jeszcze odrębnych prac nad kodem 78, a formalne prace nad transpozycją nowej dyrektywy się nie rozpoczęły. Tymczasem rząd pracuje nad dużą nowelizacją ustawy o kierujących pojazdami (projekt UD402), która zmienia egzamin i szkolenie kierowców. To naturalne miejsce, by wpisać zasady zdejmowania kodu 78 już teraz — z datą stosowania najpóźniej od 26 listopada 2029 r. albo wcześniejszą. Ośrodki szkolenia i kandydaci zyskaliby czas na przygotowanie, a Polska nie odkładałaby tematu na ostatnią chwilę.

Pozostaje jedno pytanie, od którego zależy, czy ta zmiana się uda: kto i jak sprawdzi, że te 7 godzin szkolenia naprawdę się odbyło? Zaświadczenie zastępujące egzamin państwowy musi być wiarygodne. O tym — w kolejnym tekście.

Źródła

1. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2205 w sprawie praw jazdy — EUR-Lex.
2. Odpowiedź Ministerstwa Infrastruktury na interpelację nr 19179 (kod 78).
3. Wykaz prac legislacyjnych Rady Ministrów — projekt UD402; Rządowe Centrum Legislacji, projekt nr 12411950.
4. Francja: service-public.gouv.fr; Ministère de l’Intérieur (interieur.gouv.fr); Assemblée nationale — odpowiedzi na pytania poselskie.
5. Niemcy: Fahrerlaubnis-Verordnung, § 17a; Landesamt für Bürger- und Ordnungsangelegenheiten Berlin (LABO).